Communication with words isn?t always bridging the gap, komunikacja werbalna nie zawsze wypełni lukę komunikacyjną, luka komunikacyjna

Inżynieria wymagań

Wczoraj odby­ła się w Warszawie kon­fe­ren­cja Inżynieria Wymagań, na któ­rej mia­łem przy­jem­ność wygło­sić refe­rat o kla­sy­fi­ka­cji wyma­gań. Celem mojej pre­zen­ta­cji było zwró­ce­nie uwa­gi na to, że zarzą­dza­nie wyma­ga­nia­mi to nie tyl­ko ich zbie­ra­nie i kla­sy­fi­ko­wa­nie” oraz, że wyma­gań jest wię­cej niż tyl­ko funk­cjo­nal­ne i poza-funkcjonalne”.

Powszechny w lite­ra­tu­rze przed­mio­tu ter­min pozy­ski­wa­nie wyma­gań” jest bar­dzo róż­nie rozu­mia­ny. Można wyma­ga­nia pozy­ski­wać” pod­czas sesji warsz­ta­to­wych JAD, burz mózgów, z pomo­cą ankiet, pisa­nia user sto­ry” itp. Wszystkie te meto­dy mają jed­ną poważ­ną wadę: pro­du­ku­ją ogrom­ną ilość dekla­ra­tyw­nych, nie­we­ry­fi­ko­wal­nych tre­ści. Lista wyma­gań w posta­ci tabe­li z set­ka­mi wier­szy niko­go tu nie zaska­ku­je. To nie działa!

Inżynieria wymagań

Coraz czę­ściej zaczy­na poja­wiać się poja­wiać nie tyl­ko w pra­sie, poję­cie inży­nie­ria wyma­gań”. Dla zasa­dy popa­trz­my na zna­cze­nia słów (sł. j. polskiego):

inży­nie­ria ?pro­jek­to­wa­nie i kon­stru­owa­nie obiek­tów oraz urzą­dzeń technicznych?
wyma­ga­nie ?waru­nek lub zespół warun­ków, któ­rym ktoś lub coś musi odpowiadać?
wyma­ga­ny ?nie­zbęd­nie potrzebny?

Tak więc inży­nie­ria wyma­gań to pro­jek­to­wa­nie nie­zbęd­nych warun­ków, któ­rym coś [roz­wią­za­nie] musi odpo­wia­dać”. Moim zda­niem istot­ne jest jest uży­cie sło­wa pro­jek­to­wa­nie” a nie zbie­ra­nie”. Zbieranie to pra­ca ste­no­gra­fa. Projektowanie to już zupeł­nie inna pra­ca. Raz, że twór­cza, dwa że rzą­dzą­ca się pew­ny­mi pra­wa­mi: przede wszyst­kim spe­cy­fi­ka­cja wyma­gań to pew­na okre­ślo­na kon­struk­cja. Jaka? Zgodnie z zasa­da­mi: spój­na, nie­sprzecz­na, wery­fi­ko­wal­na i kom­plet­na. Czy takie cechy ma np. ste­no­gram z kil­ku­dnio­wych warsz­ta­tów JAD czy burzy mózgów albo dane zebra­ne z ankiet wśród przy­szłych użyt­kow­ni­ków dane­go roz­wią­za­nia? Szczerze wąt­pię.

Pojawia się kolej­ne pyta­nie: co z wyni­ka­mi ana­li­zy wyma­gań po zakoń­cze­niu pro­jek­tu wdro­że­nio­we­go? Niemalże w 100% przy­pad­ków są odkła­da­ne na pół­kę, a kolej­ne wdro­że­nie lub roz­bu­do­wa posia­da­nych narzę­dzi, to kolej­na, pro­wa­dzo­na od zera ana­li­za wyma­gań. Jak słusz­nie zauwa­żył jeden z pre­le­gen­tów, wyłą­cza­jąc start-up’y, pro­jek­ty wdro­że­nio­we (wybór, zakup, imple­men­ta­cja) to tak na praw­dę zarzą­dza­nie zmia­ną a nie nowe projekty”.

Wyobraźmy sobie, że zamiast odkła­dać doku­men­ta­cję wyma­gań do lamu­sa, utrzy­mu­je­my jej aktu­al­ność i wycią­ga­my ją za każ­dym razem, gdy roz­po­czy­na­my kolej­ny nowy pro­jekt, wyma­ga­ją­cy zmia­ny jakiejś funk­cjo­nal­no­ści lub pozy­ska­nia cał­kiem nowej. Wtedy, zamiast pro­wa­dzić kolej­ną kosz­tow­ną i dłu­gą ana­li­zę wyma­gań, ana­li­zu­je­my pla­no­wa­ne zmia­ny i nano­si­my je na posia­da­ną już i kon­ser­wo­wa­ną doku­men­ta­cję. Próby korzy­sta­nia z ana­liz poprzed­nich ad-hoc naj­czę­ściej koń­czą się fia­skiem, gdyż z regu­ły każ­dą robi inny dostaw­ca roz­wią­za­nia, więc każ­da jest inna i naj­czę­ściej nie­spój­na z innymi.

Spójrzmy teraz na poniż­szy diagram:

architektura korporacyjna rentowność

Na dia­gra­mie mamy dwie linie (linia prze­ry­wa­na to kosz­ty bie­żą­ce, cią­gła to kosz­ty nara­sta­ją­co): czer­wo­na to kosz­ty tra­dy­cyj­ne­go mode­lu pro­wa­dze­nia nie­za­leż­nych ana­liz, od zera” dla każ­de­go pro­jek­tu. Niebieska poka­zu­je kosz­ty mode­lu, w któ­rym zarzą­dza­my zmia­ną. Realia poka­zu­ją, że oszczęd­no­ści są jesz­cze więk­sze, gdyż w mode­lu ana­liz ad-hoc, pomniej­sze pro­jek­ty reali­zo­wa­ne są zwin­nie” bez żad­nej doku­men­ta­cji, gdyż albo nie ma na jej opra­co­wa­nie cza­su (bar­dzo czę­sto) albo wiel­kość (mały) pro­jek­tu skła­nia do podej­mo­wa­nia ryzy­ka pra­cy bez doku­men­ta­cji. Niestety pra­ca bez doku­men­ta­cji czę­sto pro­wa­dzi do odkry­wa­nia wyma­gań dość kosz­tow­ną meto­dą prób i błę­dów (pro­to­ty­po­wa­nie). Jak wie­my, pra­wie 80% pro­jek­tów to pro­jek­ty wadli­we, w 100% przy­pad­ków źró­dłem jest (mię­dzy inny­mi) zła spe­cy­fi­ka­cja wymagań.

Jak widać, z zupeł­nie z innej stro­ny odkry­li­śmy” coś co nazy­wa­my archi­tek­tu­rą kor­po­ra­cyj­ną. Skoro każ­da ana­li­za wyma­gań w ist­nie­ją­cej orga­ni­za­cji, to każ­do­ra­zo­wa ana­li­za od pozio­mu moty­wa­cji biz­ne­so­wej pro­jek­tu, przez wyma­ga­ne usłu­gi apli­ka­cyj­ne, inte­gra­cje aż do plat­form sprzę­to­wo-sys­te­mo­wych, to mamy nic inne­go, jak pro­jekt doku­men­to­wa­nia archi­tek­tu­ry kor­po­ra­cyj­nej. I na koniec bar­dzo waż­na moja uwa­ga: za jakość wyma­gań odpo­wia­da i pono­si kon­se­kwen­cje w 100% kupu­ją­cy, nigdy dostawca!

Ma sens? Ma!

Na koniec pole­cam bar­dzo cie­ka­wy arty­kuł Bogdana Berezy o inży­nie­rii opro­gra­mo­wa­nia w dzi­siej­szym (19 Marca 2014) nume­rze [[COMPUTERWORLD]].

Inne artykuły na podobny temat

Komentarze

  1. w życiu bym nie poszedł 19 marca 2014 at 19:28

    Co Cię skło­ni­ło do uczestnictwa:(

    Wiesz co ma sens? Sens ma zatrud­nie­nie się tam, gdzie są pie­nią­dze. Ja widzia­łem na wła­sne oczy doku­men­ta­cję utrzy­ma­ną w posta­ci zawsze aktu­ali­zo­wa­ne­go mode­lu przed imple­men­ta­cją – w Twoich «ulu­bio­nych» wor­dach. Pełna, aktu­ali­zo­wa­na z roku na rok, przez zespół ana­li­ty­ków doku­men­ta­cja sys­te­mu ban­ko­we­go. Albo inny pro­jekt dla zupeł­nie innej bran­ży, w peł­ni utrzy­ma­na doku­men­ta­cja w EA (kolej­ny Twój konik;) jed­ne­go z naj­więk­szych pro­jek­tów na ryn­ku. Te dywa­ga­cje o ana­li­zie wyma­gań to są dywa­ga­cje na pozio­mie chło­pa­ków w liceum, któ­rym ojciec dał budżet na kom­pu­ter 3500, a oni cały czas mażą o tym jak­by to było mieć sprzęcior 

    Co do tabe­li wyma­gań to wyobraź sobie, że to ma ma zasto­so­wa­nie. Wtedy gdy robisz wyma­ga­nia do prze­tar­gu, w ten spo­sób powsta­je chec­kli­sta dwu­stu wyma­gań, któ­rą z całą pew­no­ścią się prze­śle­dzi przy odbio­rze. Na tej kon­fe­ren­cji powin­na więc paść jed­na bar­dzo istot­na uwa­ga – pra­co­wać nale­ży z ludź­mi przy kasie i wte­dy moż­na mówić o rosną­cym z roku na rok doświadczeniu.

    Znalazłbym też i inną istot­ną pora­dę – cer­ty­fi­ka­ty nale­ży mieć te któ­re są wyma­ga­ne w prze­tar­gach, a nie wsze­la­kie. Zwiększa to szan­se na pra­cę w pro­jek­tach w któ­rych jest kasa, czy­li w tych któ­rych jest szan­sa by były pro­ce­sy lepiej poukładane.

    O co cho­dzi z tym że za jakość wyma­gań pono­si odpo­wie­dzial­ność zawsze kupu­ją­cy? Jeśli utrzy­mu­jesz coro­wy sys­tem w ban­ku, to co ozna­cza taki tekst o odpo­wie­dzial­no­ści bo nie rozu­miem? Odpowiedzialność przy kry­tycz­nych sys­te­mach jest zupeł­nie ina­czej roz­ło­żo­na. Chyba mówi­li­ście o jakichś pro­jek­tach reali­zo­wa­nych na sztu­kę, gdzie utrzy­ma­nie peł­nej doku­men­ta­cji sta­le aktu­al­nej jest nie­re­ali­zo­wa­nym świa­tem dosko­na­łym, a nie rze­czy­wi­sto­ścią codzien­nej pra­cy? Przecież to nie jest nie­spo­ty­ka­na spra­wa pra­wi­dło­we utrzy­ma­nie aktu­al­nej doku­men­ta­cji duże­go sys­te­mu, tyl­ko to kosz­tu­je. Cały czas trwa­ją rekru­ta­cje do takich pro­jek­tów, jak ktoś ma zacię­cie arche­olo­ga pin­ce­tą prze­sy­pu­ją­ce­go pusty­nię może sił próbować.

    • Jaroslaw Zelinski 19 marca 2014 at 20:11

      Myślę, że i takie opi­nie war­to tu publi­ko­wać, mimo, że ano­ni­mo­we. I mała korek­ta: nie uży­wam ani wor­da ani Enterprise Architecta do ana­li­zy bo to bar­dzo sła­be narzę­dzia do tego celu. Przetargi, patrząc na ich efek­ty, są bar­dzo dobrym anty-przy­kła­dem… poka­zu­ją jak się koń­czy pra­ca w pro­jek­cie gdzie wyma­ga­nia są dekla­ra­tyw­ną listą kil­ku­set wyma­gań”: pro­jekt jest odbie­ra­ny przez praw­ni­ków a pro­dukt do nicze­go się nie nada­je (a dostaw­ca zaro­bił pie­nią­dze”, takie spe­cy­fi­ka­cje to bar­dzo dobre narzę­dzie do robie­nia pie­nię­dzy” na prze­tar­gach). Odpowiem na pyta­nie O co cho­dzi z tym, że za jakość wyma­gań pono­si odpo­wie­dzial­ność zawsze kupu­ją­cy?”: wła­śnie prze­tar­gi (więk­szość) są przy­kła­dem tego jakie wyma­ga­nia taki dostar­czo­ny pro­dukt”, meto­da jak wyżej. Uwag o pie­nią­dzach i cer­ty­fi­ka­tach nie skomentuję.

      Prawdę mówiąc, jed­nym z czę­sto spo­ty­ka­nych powo­dów, dla któ­rych moi klien­ci mnie zatrud­nia­ją to ochro­na przed taki­mi ludź­mi (fir­ma­mi ich zatrud­nia­ją­cy­mi) jak autor tek­stu powyżej…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany

Komentuj i zadawaj pytania autorowi.

Identyfikator *
E-mail *
Witryna internetowa

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.