Publikacja zawiera ontologiczną analizę pojęć dokument, podpis, uwierzytelnienie i prawdziwość treści oraz dedukcyjne wnioski na temat prawdziwości treści i pojęcia autorskich praw osobistych. Zbudowano i opisano dziedzinowy model pojęciowy obszaru utrwalania treści i jej prawdziwości a także problem wiarygodności treści, omówiono pojęcie utrwalania i archiwizacji. Poruszono także tematykę pojęć dane i metadane. Wprowadzenie W styczniu 2025 UOKiK wydał decyzję, w której Za trwały nośnik można uznać m.in. dokument papierowy, kartę pamięci, pendrive, wiadomość mailową lub załączony do niej plik, np. w formacie pdf. Samo hiperłącze przekierowujące na stronę internetową nie spełnia wymogów trwałego…
Wprowadzenie Współczesne frameworki, narzędzia programistyczne oraz automaty generują 70–90% całkowitej objętości kodu, podczas gdy właściwa logika biznesowa stanowi jedynie 10–30%. Dane rynkowe (2024–2026) Udział kodu generowanego przez AI Google: 75% nowego kodu akceptowanego przez inżynierów pochodzi z AI. Anthropic: Claude generuje 80% kodu produkcyjnego firmy. Trend globalny: AI generuje głównie boilerplate, integracje, konfiguracje, a nie logikę biznesową. Wpływ frameworków i narzędzi low‑code Rynek low‑code/no‑code w Polsce (2026): 1,8 mld PLN. 67% firm deklaruje automatyzację kodu. Frameworki dostarczają coraz więcej kodu „narzutowego”. Rozwlekłość kodu generowanego przez AI Badania wykazują 40% wzrost…
Wprowadzenie Wiele się mówi o Agile i o ograniczaniu roku dokumentacji i UML w inżynierii oprogramowania. Mam na półce wiele książek o projektowaniu i o UML, wiele z nich to książki napisane przez sygnatariuszy Agile Manifesto. Postanowiłem przygotować krótkie zestawienie. Poniżej zestawienie zawierające obszary i przypadki wykorzystania UML w książkach napisanych przez sygnatariuszy Agile Manifesto. Uwzględnia pełne spektrum: autorów, tytuły, typy diagramów UML oraz obszary modelowania. 1. Martin Fowler Książki zawierające UML UML Distilled Analysis Patterns Patterns of Enterprise Application Architecture Refactoring Domain-Specific Languages Typ UML Diagramy klas Diagramy sekwencji…
Wprowadzenie Swego czasu pisałem w odpowiedzi na pytania czytelników: Utrata panowania nad złożonością modeli to między innymi konsekwencja, opisanego powyżej, stosowania śmieciowych elementów na diagramach. To także jedna z najczęstszych wad wielu diagramów (nie tylko BPMN, np. UML także). W literaturze przedmiotu problem ten jest często określany jako “spaghetti modeling” czyli nieczytelne, zagmatwane modele. (Notacja BPMN – Jak czytać diagramy – JZ IT Consulting Limited – PL Blog) „Śmieciowe aktywności” w BPMN to czynności typu napisz, wyślij, przeczytaj, które nie wnoszą wartości analitycznej, bo opisują czynności oczywiste, techniczne lub zbyt…
Wprowadzenie Od czasu do czasu używam AI do wykonania "przeglądów literatury i opinii". AI "uczone" na wszelkich dostępnych treściach, całkiem nieźle sobie radzi a podsumowaniami w rodzaju "powszechnej i dostępnej opinii". Ty razem zadałem pytanie: Mamy dwa warianty realizacji projektu IT: firma zleca napisanie dedykowanej aplikacji dla siebie od razu koderom (Sofware House), firma zatrudnia projektanta, a potem zatrudnia SH (koderów) do implementacji. Porównaj czas i koszty. Odpowiedź (Google AI mode) To zestawienie dwóch najczęstszych podejść do budowy software’u. W skrócie: pierwszy model jest szybszy na starcie, ale ryzykowny; drugi…
Wprowadzenie Trwa długi majowy weekend więc po tych 30 latach bez ER/SQL postanowiłem przeprowadzić "rozmowę" z AI na ten temat, poniżej zapis tego krótkiego dialogu. Dlaczego AI? LLM'y AI są uczone na milionach dokumentów z całego świata. Jak na razie AI nie pomaga w analizach i projektowaniu systemów, ale z uwagi na sposób "uczenia" stanowi doskonały generator "przeglądów literatury i opinii". Mniej więcej w połowie lat 90-tych, jako projektant, i wtedy także deweloper (pisałem głównie niezależne, integrowane add-on do dużych systemów ERP na serwerach UNIX z pomocą Perl), zrezygnowałem z…
Dzień Dobry Od dość dawna śledzę Pańskie materiały (strona www, książka) i trafił mi się taki materiał (link poniżej), pomyślałem sobie że się podzielę. https://www.youtube.com/watch?v=voq_hz4LZLA Should I Build a Monolith or Microservices? jestem ciekawy Pańskiego komentarza, oczywiście w wolnej chwili na linkedinie albo na stronie Dzień Dobry Kolejny przypadek tego jak "koderzy" potrafią niezrozumieć i zniszczyć pierwotny pomysł, a największymi niszczycielami są Ci od C++/JavaEE (kaskady dziedziczenia i kompozycji). Dlaczego? Przede wszystkim nie mam na myśli autora cytowanego przez Pana referatu :), on opisuje konsekwencje. Mam na myśli tych, którzy z mikroserwisów zrobili…
Wprowadzenie Współczesne organizacje inwestują ogromne środki w informatyzację, oczekując, że systemy IT usprawnią procesy, zwiększą efektywność i umożliwią podejmowanie lepszych decyzji. Paradoks polega jednak na tym, że wiele z tych projektów kończy się rozczarowaniem: systemy nie wspierają biznesu, procesy zostają zabetonowane, a organizacja traci kontrolę nad własną wiedzą. Przyczyną nie jest technologia, lecz fundamentalne niezrozumienie natury projektów cyfryzacji (digitalizacji) organizacji. Wbrew powszechnemu przekonaniu, informatyzacja nie jest przedsięwzięciem programistycznym. Jest projektem ontologicznym, dotyczącym modelowania rzeczywistości organizacji, jej pojęć, relacji, zasad i sposobów podejmowania decyzji. Dopiero na tej podstawie można budować oprogramowanie.…
Wprowadzenie Systemy ekspertowe to aplikacje, które z perspektywy obserwatora naśladują sposób myślenia i podejmowania decyzji przez ludzkiego eksperta. Ich początki sięgają lat 60. XX wieku, a pierwszym szeroko uznanym systemem był DENDRAL (1965). Łukasz OGRYZEK, Politechnika Śląska w Gliwicach, Polska, "Systemy ekspertowe wykorzystywane jako inteligentne, platformy e-learningowe – etapy uczenia" Czym są systemy ekspertowe? System ekspertowy to rodzaj sztucznej inteligencji, który: wykorzystuje bazę wiedzy (zestaw reguł, faktów, heurystyk), posiada mechanizm wnioskowania (silnik inferencyjny), potrafi rozwiązywać problemy, które normalnie wymagałyby udziału specjalisty, działa na zasadzie reguł typu jeżeli -> to. Najważniejsza…
(źr.: https://codersociety.com/blog/articles/contract-testing-pact)
Wprowadzenie Pięć lat temu artykuł o różnicy między stanem a statusem obiektu kończyłem słowami: Powyższe to jeden z wielu powodów, dla których metody takie jak “event storming” są bardzo nieskuteczne jako analiza i projektowanie logiki działania oprogramowania, szczególnie tak zwanego “biznesowego”. (Stan obiektu to nie jest jego status – JZ IT Consulting Limited – PL Blog) Dzisiaj kontynuacja. Coraz częściej słyszę buzzword "Event-Driven Architecture". Co to jest? To założenie, że aplikacja to maszyna stanowa, że obiekty reagują i zmieniają swój stan pod wpływem zdarzeń (zmiana stanu innych obiektów) w ich…
Tytułowe pytanie zadałem AI (Google i Copilot) licząc na samokrytykę i autoocenę. I proszę... AI "wie" że jest tylko betoniarką! Odpowiedź jakiej udzielił Google: Mówiąc o tym, że AI „nie potrafi modelować”, zazwyczaj mamy na myśli jeden z trzech obszarów: tworzenie precyzyjnej geometrii 3D, rozumowanie przyczynowo-skutkowe lub modelowanie świata (zrozumienie fizyki i logiki rzeczywistości). Oto główne powody, dla których AI wciąż ma z tym problemy: 1. Brak zrozumienia praw fizyki Modele AI, takie jak te generujące obrazy czy tekst, opierają się na statystycznym przewidywaniu kolejnych elementów (pikseli lub słów), a…
Wprowadzenie Często jestem pytany: "Panie Jarku, czy Pan używa AI?". Tak, np. do szybkiego przeglądu publicznie dostępnych popularnych treści. Np. zadałem tytułowe Copilotowi. Tak odpowiedział: "PlantUML i Mermaid różnią się od klasycznych narzędzi CASE w celu, filozofii pracy, zakresie funkcji i miejscu w procesie inżynierskim. Najkrócej: PlantUML/Mermaid to języki do rysowania diagramów, a CASE to środowiska do projektowania systemów. PlantUML i Mermaid nie konkurują z CASE — one konkurują z Visio, Draw.io, PowerPointem. CASE to zupełnie inna liga: model-first, a nie diagram-first." (poniższy tekst wygenerowany przez Copilot w odpowiedzi na…
